مقدمه کتاب شعر بی واژه

« مقدمه شعر بی واژه »

زنده یاد پرویز مشکاتیان را می­توان یکی از برجسته ترین هنرمندان تاریخ موسیقی ایران دانست. وی در سال ۱۳۳۴ در شهر نیشابور زادگاه بزرگان ادب و فرهنگ ایران زمین همچون حکیم عمر خیام و شیخ فریدالدین عطار دیده به جهان گشود. او دانش آموخته­ی دانشکده­ی هنرهای زیبا بود و نزد اساتیدی همچون نورعلی خان برومند، داریوش صفوت، سعید هرمزی، محمد تقی مسعودیه و….. به تکمیل دانسته­های خویش پرداخت و با تکیه بر دانش، ذوق و توانائیهای فردی خویش توانست، سبکی جدید را در نوازندگی سنتور بوجود آورد و گنجینه ای گرانبها از نغمه های جاودانه و پر شکوه را برای فرهنگ موسیقایی ایران به یادگار بگذارد. وی پس از سالیان آزمودگی و تجربه توانست، گروه موسیقی عارف را تشکیل بدهد و در نتیجه­ی فعالیتهای مستمر خویش همراه با هنرمندان برجسته­ی دیگری همچون حسین علیزاده، محمدرضا لطفی، محمدرضا شجریان، شهرام ناظری و… توانست در سالهای قیام مردمی ۱۳۵۷ همگام و همصدا با مردم، سرودها و ترانه­های پر شکوهی را خلق کند که در حافظه­ی تاریخی ملّت ایران ثبت و ضبط شده است و همیشه ماندگار خواهد ماند. در آثار پرویز مشکاتیان همواره عشق به خاک وطن ، آزادی و ارزشهای والای انسانی موج می­زند.وطن در سروده­ها و ترانه­هایش محبوبترین است و ارزشمندترین جایگاه را دارا می­باشد. پرویز مشکاتیان در اجرای آثار گروهی و سیر تکامل گروه نوازی اش در ابتدا در راستای فعالیتهای دیگر گروههای موسیقی ایرانی گام برداشت و پس از سالیان متمادی و اجراهای مکرر در نهایت به ترکیب، صدادهی و رنگ تازه ای از گروه نوازی با ارکستر ایرانی دست یافت که پیش از آن در گروههای موسیقی ایران سابقه نداشته است. از سوی دیگر آشنایی وی با ادبیات کلاسیک و همچنین ادبیات معاصر ایران و همنشینی و مجالست وی با نویسندگان، شعراء و اندیشمندان، باعث شده بود که آثار وی از غنای ادبی بسیار بالایی برخوردار باشد. ذوق و نبوغ ذاتی پرویز مشکاتیان در انتخاب شعر و ساخت ملودی آثار ارزشمند و ماندگاری را برای ایران و موسیقی ایرانی به ارمغان آورد. تنوع ساخته های وی دامنه­ی وسیعی را در بر میگیرد. در جایی با شوری حماسی در رسای وطن و سوگوار آزادی، نغمه ساز کرده است و در جایی دیگر همنوا با بزرگان عرفان پوشیده در فضایی رازآلود و عرفانی، دست افشان و پایکوبان در سماع و طرب بوده است.

از دیگر ویژگیهای پرویز مشکاتیان می توان به سبک بدیع وی در تکنوازی سنتور اشاره کرد. علیرغم اینکه وی تحت تأثیر آثار گذشتگان و پیش کسوتان موسیقی ایران، اندوخته­های بسیاری را در ذهن داشت ولی توانست با تکیه بر شیوه های پیشین نوازندگی سنتور، به سبکی نوین در نوازندگی این ساز دست یابد که نشانه از توانمندی و نبوغ وی در دریافت وی از زیبایی شناسی،هستی شناسی و هنر داشت. نمونه ای از این تکنوازی­ها را می­توان در آثاری چون آستان جانان، افشاری مرکب و… مشاهده نمود.

مجموعه­ی حاضر جلد چهارم از تکنوازیهای زنده یاد پرویز مشکاتیان می­باشد که اینک بی حضور این هنرمند گرامی، منتشر شده است. این اثر « شعر بی واژه » نام گرفته است زیرا این اثر، شامل سروده­ها و نواخته­های موسیقایی پرویز مشکاتیان است که از نظر فرم، جمله بندی و بیان اندیشه و ظرافتهای هنر موسیقی، کمتر از اشعار شعرای بلند مرتبه­ی ایران زمین نیست. « شعر بی واژه » تغزلی است شاعرانه که می بایست آن را با زبان نغمه ها و موسیقی شنید.

تأثیر پرویز مشکاتیان را نمی­توان بر نسل کنونی هنر و هنرمندان موسیقی ایران نادیده انگاشت و بی شک نسلهای بعد نیز تحت تأثیر موسیقی و آثار وی نغمه­های تازه تر ساز خواهند کرد و بر وجود هنرمند شوریده و قلندری چون پرویز مشکاتیان افتخار خواهند کرد. آثار پرویز مشکاتیان چون بنای رفیع و بلند قامتی از میان آثار گذشتگان، محکم و استوار قد برفراشته است و موسیقی ایران بخشی از یافته های معنوی خویش را مدیون این استاد بزرگ می باشد.

محسن غلامی - علیرضا جواهری